Тура пропорционалдық және оның графигі

<br />

Unit Rates by PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, licensed under CC-BY-4.0 (https://phet.colorado.edu)

Мақсаты:

Тура пропорционал тәуелділіктерді танып білу;
Тура пропорционалдықтың формуласын білу және графигін салу;
Тура пропорционал шамалардың арасындағы шынайы тәуелділіктердің графиктеріне талдау беру;
Сипаттамасы бойынша тура пропорционалдықтың формуласын жазу.

Бұл виртуалды жұмыс математика сабағында келесі тарауы бойынша пайдалануға арналған:

6 сынып. “Шамалар арасындағы тәуелділік”

Теориялық бөлім

Тура пропорционалдылық — бұл екі шаманың арасындағы байланыс, онда бір шаманың бірнеше есе артуы басқа шаманың бірдей есе өсуіне әкеледі. Басқаша айтқанда, бұл шамалардың қатынасы әрқашан тұрақты болып қалады.

Мысалы: Қозғалыс жылдамдығы және жүріп өткен қашықтық: неғұрлым жылдам жүрсеңіз, соғұрлым көп қашықтық бірдей уақытта өтеді.

Тікелей пропорционалдылық формуласы

y = kx, мұндағы:

y және x — тура пропорционалды екі шама,
k — пропорционалдылық коэффициенті, х 1-ге ұлғайған кезде y қанша есе өсетінін көрсетеді.

Виртуалды эксперимент

Бұл симуляторда оқушылар шамалар арасындағы тәуелділікке есептер шығарады. Racing Lab экраны оқушыларға жарыс жолындағы жылдамдықтарды салыстыруға мүмкіндік береді. Оқушылар әртүрлі ұзындықтағы жолдар мен әртүрлі жылдамдықтағы көліктерді үйрене алады. Бірлік мөлшерлемесін және оны есептеу әдісін анықтайды. Есептерді шешу үшін бірлік мөлшерлемесін пайдалану стратегияларын жасайды.

Жұмыс барысы:

1-қадам. Сізге 3 түрлі режим берілген: “Shopping”, “Shopping Lab” және “Racing lab”. Бұл жұмыста “Racing lab” бөлімінде жұмыс жасайтын боласыз. “Racing lab” бөлімін ашыңыз.

2-қадам. Жұмыс аймағында сізге берілген:

Қос сандық шкала (1);
Машинаның жылдамдығын белгілеу тақтасы (2);
Машина және жол (3);
Стартқа оралу батырмасы (4);
Машинаны жүргізу батырмасы (5);
Екі жол және машинаны экранға шығару батырмасы (6);
Қайта бастау батырмасы (7).

3-қадам. Машинаның жылдамдығын беріңіз.

4-қадам. Машинаны жүргізіңіз. Деректерді зерттеңіз.

5-қадам. Екі жол және машинаны экранға шығару батырмасын басыңыз. Машиналарға әртүрлі жылдамдық беріңіз. Финишті екі машина үшін бірдей етіп белгілеңіз.

6-қадам. Машиналарды жүргізіңіз. Деректерді зерттеңіз.

7-қадам. Тағы бірнеше эксперименттер жасап, зерттеулер жүргізіңіз.

Қорытынды

Бұл жұмыста оқушылар шамалар арасындағы тәуелділікке есептер шығарды. Жылдамдық, жүрілген жол және уақыт арасындағы тәуелділікті анықтады. Бірмезгілде болатын екі жағдай үшін осы шамаларды өзара салыстырды.

Терминдердің аудармалары:

Racing lab — Гоночная лаборатория — Жарыс зертханасы
Double number line — Линия двойных чисел — Қос сандар сызығы
Miles — Мили — Миль
Hours — Часы — Сағат
Rate — Скорость — Жылдамдық